Salvage თუ clean: ამერიკული ტაიტლის ტიპები ექსპორტისას

აშშ-ში ყველა ავტომობილს აქვს ტაიტლი (title) — შტატის დოკუმენტი, რომელიც საკუთრებას ადასტურებს და მანქანის სტატუსს აფიქსირებს. აუქციონის განცხადებებში ტაიტლის ტიპი დაზიანების გვერდით არის მითითებული და ექსპორტისთვის მყიდველისთვის ეს გვერდის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ხაზია.

ტაიტლის ძირითადი ტიპები

Clean title

მანქანა მზღვეველს არასდროს უცვნია სრულ დანაკარგად (total loss). Copart-ზე clean ტაიტლიანი მანქანები ხშირად გაქირავებიდან ან ავტოპარკებიდან დაბრუნებული, ბანკის მიერ ამოღებული ან ისეთი მსუბუქად დაზიანებული ავტომობილებია, რომლებზეც სადაზღვევო მოთხოვნა არც კი წარდგენილა.

Salvage title

მზღვეველმა მანქანა სრულ დანაკარგად სცნო და ანაზღაურება გადაიხადა — შეკეთების ხარჯმა მისი ღირებულების გარკვეულ ზღვარს გადააჭარბა. ეს ყოველთვის მძიმე დაზიანებას არ ნიშნავს: სეტყვა, მოპარვის შემდეგ ნაპოვნი მანქანა ან წყალდიდობა ასევე შეიძლება salvage ტაიტლის მიზეზი გახდეს. Salvage მანქანების ექსპორტი შესაძლებელია და დანიშნულების ქვეყნების უმეტესობაში მათ აკეთებენ და არეგისტრირებენ.

Rebuilt / reconstructed title

ყოფილი salvage მანქანა, რომელიც შეაკეთეს და შტატის ინსპექცია გაიარა. აშშ-ში მისი ტარება შეიძლება, თუმცა ისტორია VIN-თან რჩება.

Certificate of destruction / non-repairable

მანქანის გამოყენება მხოლოდ ნაწილებად შეიძლება. საგზაო სატრანსპორტო საშუალებად მისი ექსპორტი, როგორც წესი, შეუძლებელია, საზღვარგარეთ რეგისტრაცია კი დაუშვებელია. თუ ნაწილებს არ ყიდულობთ, ასეთ ლოტებს მოერიდეთ.

სხვა კოდები

შტატები ათობით კოდს იყენებენ: „certificate of title“, „bill of sale only“, „lien“, „flood“. ზოგი მათგანი დოკუმენტების დაგვიანებას ნიშნავს, ზოგი კი იმას, რომ მანქანის ექსპორტი საერთოდ შეუძლებელია. ყოველი ლოტის ზუსტ კოდს ფსონის დადებამდე ვამოწმებთ. თუ ტაიტლი ჯერ არ არის მზად ან მხოლოდ „bill of sale“ არსებობს, წინასწარ გეტყვით, რამდენად რეალურია მანქანის დროული ექსპორტი და ღირს თუ არა რისკის გაწევა.

რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის

საქართველოს ბაზარი ამერიკული აუქციონების მანქანებს კარგად იცნობს, მათ შორის salvage ტაიტლიანებსაც. მიუხედავად ამისა, წესები და პრაქტიკა შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ ექსპორტისა და რეგისტრაციის პირობებს ყოველი შესყიდვისთვის ცალკე ვადასტურებთ. გაითვალისწინეთ:

• რეგისტრაცია იუსტიციის სახლში სწრაფად ხდება, მაგრამ მანქანა ტექნიკურად გამართული უნდა იყოს — ანუ დაზიანება ხარისხიანად უნდა იყოს შეკეთებული.
• წყალდიდობის ისტორია გადაყიდვის ფასზე მოქმედებს, კოროზია და ელექტრიკის ხარვეზები კი შეიძლება თვეების შემდეგ გამოჩნდეს.
• Salvage ისტორია VIN-თან რჩება და მომავალი მყიდველი მას ანგარიშში დაინახავს.
• დაკარგული ან დაგვიანებული ტაიტლი მანქანას პორტში კვირობით გააჩერებს.
• თუ მანქანა სომხეთში, აზერბაიჯანში ან სხვა ქვეყანაში მიდის ფოთის თავისუფალი ზონის გავლით, ტაიტლის მოთხოვნები საბოლოო ქვეყნის წესებით უნდა შემოწმდეს.

ყოველი ლოტისთვის ექსპორტის შესაძლებლობასა და საქართველოში რეგისტრაციის პირობებს ფსონის დადებამდე წერილობით ვადასტურებთ. თუ პასუხი „არა“-ა, ყიდვას არ გირჩევთ.

როგორ შევამოწმოთ მანქანა ფსონამდე

1. ლოტის გვერდზე წაიკითხეთ ტაიტლის ხაზი — ჩვენს „გაყიდვაში“ განყოფილებაში ის ყველა ლოტზეა ნაჩვენები. დანარჩენი ველების წაკითხვა ავხსენით Copart-ის ლოტის გზამკვლევში.
2. შეუკვეთეთ VIN-ის ისტორიის ანგარიში, რომ ნახოთ წინა ტაიტლები და total loss ჩანაწერები.
3. სთხოვეთ ჩვენს მენეჯერს ექსპორტისა და რეგისტრაციის პირობების დადასტურება. საჭიროების შემთხვევაში მოვაწყობთ მანქანის დათვალიერებასაც.

ჩვენი პრაქტიკული წესი

ყოველდღიური სარგებლობისთვის საუკეთესო არჩევანია clean ტაიტლი ან salvage ტაიტლი მსუბუქი, კარგად დოკუმენტირებული დაზიანებით. კოლექციონერებისთვის clean ტაიტლიან, სრული ისტორიის მქონე მანქანაში მეტის გადახდა ღირს. „Non-repairable“ აღნიშვნით ყველაფერი მხოლოდ ნაწილებისთვისაა. თუ დარწმუნებული არ ხართ, გამოგვიგზავნეთ ლოტის ნომერი — მკაფიოდ გიპასუხებთ „კი“ ან „არა“. საბოლოო ღირებულება წინასწარ შეგიძლიათ შეაფასოთ კალკულატორით.